>> Tắm ao (Phần 1)
(Tiếp theo và hết)
Được nửa tháng thì Liệp con và lũ vịt suốt ngày lặn lội ngoài đồng. Một cái cuốc, một cái khau bơi Liệp con lúi húi be bờ tát vét, cá to thì người ăn, tôm tép thì vịt ăn. Có hôm Liệp con cùng bầy vịt ngủ ngay ở bãi nổi cho mát. Đến khi vịt đổi lông, chúng như đông gấp mấy lần. Ăn suốt ngày không biết no là gì. Liệp con thích lắm. Chả mấy sẽ được bán. Nhưng Liệp con không bán, để gây vịt đẻ, khỏi phải xuất vốn. Ấy vậy mà sau một đêm đàn vịt lăn ra chết không còn một mống. Nải gì mà nhanh quá. Vừa lúc tối chúng còn nhanh nhẹn thế, con nào cũng ăn no thế. Liệp con thương tiếc đàn vịt khóc rống lên. Chị dâu đay đót:
- Chăn vịt mà chỉ biết ăn no ngủ kỹ để cả đàn vịt bằng ấy con chết không sót một mống. Mày rồi làm nên trò trống gì, rồi lấy gì đút vào mồm. Sao mày không đâm đầu vào chuồng vịt mà theo chúng nó đi cho rảnh.
Liệp lớn vừa mới chợp mắt thiu thiu ngủ, nghe thấy ồn ã cũng dậy mắng góp:
- Chăn thả phải để ý bệnh tật chứ. Làm thế nào trả tao năm đồng thì làm. Đồ chết toi chết giẫm.
Mắng xong Liệp lớn vào buồng ngủ tiếp. Chị dâu vẫn sa sả:
- To đầu mà dại. To dái vẫn chẳng khôn. Cái ngữ đấm đơ kia ra ngoài không chết đói cũng chết rét, phải ở nhà bám váy rách mới sống nổi. Rõ đồ dơ dáng dạng hình.
Liệp con nghe chị dâu mắng thì hiểu anh chị muốn đuổi mình ra khỏi nhà, điên tiết vặc lại:
- Vịt đang khỏe mạnh mà chết là có đứa ác tâm chủ ý hại kiếm cớ đuổi tôi đi đây mà. Đã thế thì tôi đi, cho các người trắng mắt ra, cho dân làng biết có phải thằng Liệp con là đứa bố láo mất dạy chuyên bắt gà trộm chó không.
Liệp con vơ bộ quần áo dung dúc treo trên liếp vo tròn lại, rồi vào nhà thắp hương vái tổ tiên. Chị dâu nói tức:
- Bước chân đi cấm kỳ giở lại. Ra ngoài liệu có khỏi làm mõ làng người hay không. Rồi đố có dám vác mặt về làng này nữa đấy.
Liệp con đi thẳng ra ao Cả tắm cho hết bức bối. Nước mát ban sớm làm Liệp con bình tâm lại. Liệp sẽ ra đi, sẽ ăn nên làm ra mới trở về. Chỉ sợ anh chị ở nhà ăn ngon lười làm lại bán cả đất đi mà ăn thôi.
Liệp đi ra đường cái quan, còn đang phân vân chưa biết đi hướng nào, chợt nghĩ phen này đi chưa biết bao giờ đã về, Liệp quay lại ao Cả tắm thêm một lượt nữa cho đỡ nhớ. Vùng vẫy ngụp lặn hồi lâu, Liệp nghĩ: ra đường gặp người đầu tiên đi về hướng nào sẽ đi theo hướng ấy. Lúc ra đường gặp hai người đàn ông đi cùng nhau, Liệp lẳng lặng đi theo. Họ đi đến trưa thì nghỉ lại ăn. Liệp không có tiền, bụng thì đói, liền xin họ cho ăn. Hai người đi Thái mua trâu, thương tình cho Liệp nhập bọn. Thế là Liệp yên trí đã có việc làm, có miếng ăn.
Tuy nhiên, sang ngày thứ ba thì Liệp “xin hàng”, không thể đi tiếp được nữa. Hai người lái trâu gửi Liệp vào nhà giàu trong làng, xin cho Liệp làm việc vặt trong nhà, hẹn khi trở về sẽ đón Liệp về cùng. Đang thiếu người làm, nhà giàu nhận Liệp ngay.
- Cháu lấy công theo vụ hay theo năm?
- Cháu cứ gửi ông, bao giờ đủ tiền tậu ba sào đất, làm ngôi nhà ngói ba gian cháu mới lấy.
Liệp khỏe mạnh, cần cù, làm việc bằng hai người khác, nhà chủ rất yêu mến, đối xử như người nhà. Sau ba năm, nhà chủ bảo:
- Đến nay tiền công của cháu đủ tậu đất làm nhà rồi, cháu có lấy tiền không?
Liệp vò đầu gãi tai đáp:
- Vậy ông cứ giữ cho cháu. Cháu làm thêm đủ tiền cưới vợ cháu nhận một thể.
Làm thêm hai năm nữa nhà chủ lại hỏi:
- Đủ tiền cưới vợ rồi cháu có lấy tiền công không?
Liệp lại vò đầu gãi tai đáp:
- Nhưng có ai lấy cháu đâu mà cháu nhận tiền công. Ông cứ giữ cho cháu, bao giờ cháu cưới vợ thì mới nhận một thể.
Nhà chủ cười khà khà:
- Cháu gửi ta nhiều quá, ta sợ không có tiền trả ấy.
Liệp cũng cười:
- Nếu ông không có tiền trả thì cho cháu xin cô Hường trừ nợ cũng được.
Nhà chủ lại cười ngất:
- Quả ta đang muốn kén cháu làm rể. Nếu cháu bằng lòng ta gả cho đấy.
Thực ra cô Hường cũng đã thích Liệp rồi, nên đám cưới diễn ra sau đấy ít lâu. Cô Hường hơn Liệp hai tuổi, suốt ngày phơi nắng ngoài đồng mà da vẫn trắng hồng như trứng gà bóc. Liệp thường nhìn trộm, trong lòng nghiêng ngửa vì hình bóng cô. Liệp thích được dán mắt vào bộ ngực cô, đầy đặn như hai đứa trẻ mập mạp cứ chực nhảy ra ngoài. Nhưng Liệp là người ăn kẻ ở trong nhà nên chỉ dám tơ tưởng một mình chứ đâu dám với cao. Không hiểu sao ông chủ lại biết được tâm tư của Liệp, lại gả cô Hường cho.
Sau đám cưới, bố vợ cho vợ chồng nhà đất rộng rãi để ở riêng. Nhớ lời chị dâu đay nghiến lúc ra đi, rằng Liệp ra ngoài chỉ có thể làm mõ làng người ta, đố dám về làng nữa, nay Liệp nhận đất ở lại trên Thái chẳng hóa ra đúng lời chị bảo. Vậy là Liệp nhất mực từ chối, xin bố mẹ vợ cho vợ chồng Liệp về quê. Cô Hường không muốn xa bố mẹ, dỗ Liệp thế nào cũng không được. Liệp chỉ bảo: mình phải hiểu cho tôi chứ. Bố vợ gặng hỏi mãi Liệp mới nói thật, sợ ở lại thì mang tiếng làm mõ làng người nên không dám vác mặt về làng cũ. Bố vợ đành cho vợ chồng Liệp về quê, dặn có khó khăn gì cứ lên Thái gia đình sẽ giúp đỡ.
Vợ chồng Liệp thuê xe bò chở về tận quê. Nhìn thấy ao Cả từ xa, Liệp đã rạo rực, nhảy xuống chạy như bay, miệng hét to. Rồi cởi tung cả quần áo, cứ tồng ngồng nhảy xuống tắm ao như hồi còn ở nhà. Mấy đứa trẻ chăn trâu gần đó kêu lên:
- Chúng mày ơi, có người lớn tắm truồng kìa!
Chưa bao giờ Liệp thấy nước ao Cả mát như thế, ngọt lành đến thế. Nhờ tắm nước ao Cả mà Liệp ra ngoài mới nên người, và dù có nên người vẫn không quên được quê nhà. Khi chiếc xe bò đến sát bờ ao, Liệp mới tiếc rẻ đi lên. Ánh nắng chiếu vào người lấp loáng. Liệp như pho tượng đá thời cổ. Người lái xe bảo cô Hường: chồng cô vô tư quá nhỉ. Hường đỏ cả mặt không nói gì.
Liệp mua đất làm nhà, mua ruộng, mua trâu, lại mua luôn cả chân nhiêu của làng. Bấy giờ Liệp lớn vẫn chưa mua nổi nhiêu, tức vẫn chỉ là đứa trẻ lớn khi ra đình. Cảnh nhà bần hàn hơn khi Liệp ở nhà. Chị dâu đến Liệp thanh minh:
- Nói thật, hồi xưa chú còn ít tuổi chưa biết gì, chị sợ mang tiếng mới vu hãm kiếm cớ đuổi chú đi. Nay chú nên người, thành gia thất về quê chị mừng lắm. Chú có hơn anh, chú mua cho anh chân nhiêu đi, kẻo khi làng có việc phải ra đình nhục lắm.
Liệp lụng bụng:
- Tôi mua cũng được, nhưng cấm anh không được trộm cắp nữa. Chị không được dùng đồ ăn cắp thì đố anh dám đi trộm. Thiếu thì tôi giúp. Cần cày bừa thì tôi cho mượn trâu. Chị có làm được thế không?
- Chị hứa, anh chị sẽ lao động tốt cho chú xem.
* * *
Lão Liệp con bỗng hỏi con gái:
- Các già cầu mát vào ngày nào nhỉ?
- Thầy không nhớ à. Ngày hè đầu, mồng bốn thầy ạ.
- Ừ, mồng bốn. Năm nay thầy muốn ăn cháo lấy lộc, hôm ấy con đi xin một bát to cho thầy nhé.
- Vâng.
Cô Nhài vừa toan quay xuống bếp quấy cám thì lão Liệp con lại hỏi:
- Làng đã xây lại miếu cụ Trạng chưa?
- Rồi thầy ạ.
- Có giống như cũ không?
- Như cũ con không biết. Bây giờ là nhà ba gian, có cả bia đá nữa.
- Ba gian cơ à? Thế thì to hơn trước đấy. Nhà ta có công đức không?
- Thầy quên rồi à, thầy chả dặn công đức mười cây vàng là gì?
- À nhỉ. Ngần ấy có khi thiếu nhỉ.
- Thiếu nhưng phòng văn hóa cấp bù đủ rồi.
Lão Liệp muốn nói nhiều với con gái nữa. Rằng ân đức của cụ Trạng với làng với nước to lớn lắm. Nhờ có ao Cả mà bao đời dân làng no ấm, phong cảnh tươi đẹp. Riêng với nhà mình lại càng mang ơn cụ Trạng sâu nặng hơn. Nước mát cho thầy lớn, cho thầy có chốn nhớ nhung hướng về. Từ ngày miếu cụ bị phá, thầy luôn tự nhủ khi nào được phép xây lại, thầy sẽ hiến mười cây vàng tạ cụ. Miếu đã xây lại thầy hả quá. Nào, đưa thầy ra tắm ao để thầy ngắm miếu cụ Trạng.
Nghe lão Liệp ú ớ, cô Nhài vội chạy vào hỏi. Nhưng lão Liệp đã nhắm mắt tắt thở, trên miệng nở nụ cười cứ như vừa tắm ao Cả lên bờ vậy.
