Trước kỳ thi, Vụ Giáo dục trung học, Bộ GD-ĐT khẳng định: “Tài liệu hướng dẫn dạy theo chuẩn kiến thức kỹ năng có thể xem là tài liệu để tổ chức ôn tập cho học sinh”. Tuy nhiên, trong đề thi môn Lịch sử vừa qua, nếu thí sinh chỉ được học theo chuẩn kiến thức kỹ năng thì bị mất điểm vì đáp án hướng dẫn chấm của 2 câu hỏi không có trong “chuẩn kiến thức kỹ năng”.
Lý giải về việc này, Phó cục trưởng Cục Khảo thí và kiểm định chất lượng GD, Bộ GD-ĐT Trần Văn Nghĩa cho rằng: “Đề thi không sai vì nằm trong chương trình và SGK”. Ông Nghĩa cũng cho biết thêm, “chuẩn kiến thức kỹ năng chỉ là yêu cầu tối thiểu. Muốn đạt điểm cao cần phải ôn tập để đạt những yêu cầu cao hơn”.
Còn nhớ khi Cục Khảo thí và kiểm định chất lượng GD được thành lập, một lãnh đạo Vụ Giáo dục trung học (nay đã nghỉ hưu) mừng rơn vì công tác thi (vốn dĩ rất phức tạp, tế nhị, nhạy cảm...) đã chuyển sang Cục. Tất nhiên, đôi khi quyền đi kèm với lợi. Phải chăng vì thế mà một vài năm sau đó, Vụ Giáo dục trung học vẫn nắm quyền ra hướng dẫn ôn tập trong khi Cục Khảo thí và kiểm định chất lượng GD ra đề thi.
Sẽ chẳng có gì lớn xảy ra nếu như hai bên phối hợp ăn ý. Song, những gì xảy ra liên quan đến đề thi trong các kỳ thi tốt nghiệp vừa qua không chứng minh được sự phối hợp ăn ý đó. Chẳng những thế, vụ một Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục trung học tham gia chủ biên gần hai chục đầu sách ôn tập mà báo chí đăng tải mới đây càng làm cho dư luận đặt dấu hỏi có hay không việc trục lợi về quyền lực GD.
Với một kỳ thi quốc gia thì người ta sẽ không dại gì để lợi ích cá nhân và nhóm lợi ích cục bộ chi phối để rồi lạy ông tôi ở bụi này. Nhưng, với những gì xảy ra với đáp án và đề thi môn Lịch sử, lại thêm một lần nữa người ta thấy hệ lụy do chương trình và SGK gây ra.
Theo chương trình phân ban, bậc THPT có 3 ban : A, C và cơ bản. Chương trình và SGK ở mỗi ban có sự khác nhau ở một số môn, dẫn đến thiếu thống nhất trong hệ thống khái niệm, kiến thức, nội dung, mức độ... Do đó, giáo viên lúng túng không biết dạy ra sao, ra đề thi thế nào. Chuẩn kiến thức kỹ năng ra đời nhằm tạo một mặt bằng chất lượng( kiến thức, kỹ năng) tối thiểu để giáo viên dạy học sinh.
Bộ hướng dẫn dạy và ôn tập trong “chuẩn kiến thức kỹ năng”, nhưng ra đề lại có phần nằm ngoài. Bộ nói đề thi nằm trong chương trình – SGK thì đúng, nhưng có phải tất cả nội dụng kiến thức trong chương trình – SGK đều có ở chuẩn kiến thức kỹ năng đâu? Chính vì thế, cho dù Ban ra đề thi rất thận trọng nhưng nhiều khi cũng không thể lường hết các khả năng xảy ra, một phần cũng vì chương trình – SGK.
