- Thưa Chủ nhiệm, thời gian qua, nền kinh tế nước nhà diễn biến phức tạp, khó lường do chịu ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu. Nhìn lại chặng đường khá gian nan đã qua, ấn tượng sâu sắc nhất của Chủ nhiệm về vai trò của QH là gì?
- Trước diễn biến phức tạp của nền kinh tế, Quốc hội đã có những chuyển hướng rất kịp thời và thể hiện được vai trò, trách nhiệm trước những vấn đề quốc kế dân sinh. Đầu năm 2008, chúng ta đang còn tập trung cho các giải pháp kiềm chế lạm phát thì cuối năm đã phải bắt đầu với các giải pháp chống suy giảm kinh tế. Ở đây có thể nhìn thấy vai trò của QH. Khi thực hiện mục tiêu kiềm chế lạm phát thì phải thắt chặt tiền tệ, thắt chặt đầu tư. Nhưng, khi chống suy giảm kinh tế phải nới lỏng tiền tệ, tăng đầu tư, đặc biệt là tăng đầu tư công. Đây là hai loại giải pháp trái ngược nhau. Và yêu cầu đặt ra là cần điều chỉnh mục tiêu tổng quát cũng như một số chỉ tiêu cơ bản để phù hợp với diễn biến mới của tình hình kinh tế. QH đã thể hiện được vai trò, trách nhiệm và thẩm quyền của mình thông qua những quyết đáp điều chỉnh mục tiêu tổng quát và một số chỉ tiêu cơ bản khá sát với diễn biến của tình hình kinh tế đất nước, bảo đảm cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng với các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô.
Tương tự như vậy là những quyết định của QH về kế hoạch phát triển KT – XH năm 2010. Đây là năm được đánh giá là nền kinh tế đất nước đã bước vào giai đoạn phục hồi. Vậy nên mong muốn đưa ra tốc độ tăng trưởng cao để đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế trong năm 2010 là đúng đắn. Nhưng, vấn đề là quyết tốc độ tăng trưởng bao nhiêu để bảo đảm được sự cân bằng với các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô khác như cán cân thanh toán, lạm phát, bội chi ngân sách… Thực tế, như cảnh báo của nhiều ĐBQH tại các Kỳ họp QH gần đây là nếu tiếp tục duy trì mức độ tăng trưởng cao thì nguy cơ là mất cân đối vĩ mô. Đây là điều không ai mong muốn vì mục tiêu của chúng ta là tăng trưởng và phát triển bền vững, bảo đảm an sinh xã hội. Khi đứng giữa hai quan điểm đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng hay duy trì tốc độ tăng trưởng ở mức độ hợp lý và đặt trọng tâm vào mục tiêu giữ vững ổn định thì vấn đề đặt ra là phải lựa chọn được phương án tối ưu nhất.
Quan điểm của QH là đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng cao hơn năm 2009, nhưng không quá thiên về tăng trưởng nhanh và ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô. Ổn định kinh tế vĩ mô là tiền đề cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế trong năm 2010 và những năm tiếp theo. QH đã bàn bạc kỹ và đưa ra mục tiêu tổng quát là nỗ lực phấn đấu phục hồi tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt mức cao hơn năm 2009; đồng thời tăng tính ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao chất lượng tăng trưởng, ngăn chặn lạm phát cao trở lại, tăng khả năng bảo đảm an sinh xã hội… Từ diễn đàn của QH, trên cơ sở ý kiến phân tích làm sáng rõ vấn đề của các ĐBQH, mục tiêu tổng quát được thể hiện trong Nghị quyết của QH về kế hoạch phát triển KT – XH năm 2010 đã nhấn mạnh đến mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô. Đây là sự đóng góp rất thiết thực của QH, thể hiện vai trò, trách nhiệm của QH.
Trong diễn biến phức tạp của tình hình kinh tế đất nước, QH, các ĐBQH đã thể hiện rất rõ vai trò của mình trong việc thực hiện thẩm quyền của mình. Những quyết định của QH là căn cứ để Chính phủ triển khai các nhóm giải pháp và tổ chức thực hiện Nghị quyết của QH; là cơ sở để QH, các ĐBQH giám sát việc tổ chức triển khai thực hiện.
- Những Kỳ họp QH gần đây, nhất là sau Kỳ họp thứ Năm và Kỳ họp thứ Sáu, QH Khóa XII, không chỉ những người trong cuộc mà cử tri và nhân dân đều nhìn thấy những chuyển động khá rõ nét trên thực tế sau các quyết định của QH, thưa Chủ nhiệm?
Rất rõ. Nhất là những Kỳ họp QH gần đây, không chỉ là những chuyển động sau khi QH đã ban hành Nghị quyết mà là chuyển động ngay trong quá trình QH đang còn bàn thảo và tác động đến công tác chỉ đạo điều hành nền kinh tế của đất nước. Năm 2009, QH giám sát tối cao việc thực hiện chính sách pháp luật về việc sử dụng vốn và tài sản nhà nước tại các tập đoàn, tổng công ty. Ngay từ khi QH quyết định về chuyên đề giám sát này, các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đã tự xem xét, rà soát lại hoạt động của mình. Cùng với đó, công tác chỉ đạo của các cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực này cũng có chuyển động. Những chuyên đề giám sát tối cao trên diễn đàn QH đã thực sự tác động mạnh mẽ đến các đối tượng chịu sự giám sát, tạo tiếng vang không chỉ trong dư luận xã hội mà lan sang các doanh nghiệp, thể hiện cụ thể ở những kiến nghị sửa đổi, ban hành chính sách pháp luật… Giám sát của QH không còn chung chung, mang tính phát hiện ra những tồn tại, hạn chế mà đã đi sâu vào bản chất của vấn đề…
- Với những nỗ lực nhằm tạo chuyển động thực sự trên thực tế đã có thể giải tỏa được một số băn khoăn về tính hình thức của QH hay chưa, thưa Chủ nhiệm?
Ở đây cần làm rõ, khi QH thực hiện quyền hạn quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước thì có vai trò của các Ủy ban, các ĐBQH. Diễn biến phức tạp của nền kinh tế trong thời gian qua, bản thân các Ủy ban của QH như Ủy ban Kinh tế, Ủy ban Tài chính và Ngân sách… phải theo sát diễn biến tình hình, cập nhật được các thông tin từ nhiều kênh khác nhau. Trên cơ sở đó, Ủy ban tổng hợp, phân tích và đưa ra chính kiến của mình, làm cơ sở để trình QH xem xét, nghiên cứu và quyết định. Vai trò của các Ủy ban thể hiện trong quá trình xây dựng và hoàn thiện Báo cáo thẩm tra. Phải thật cô đọng, súc tích, phản ánh được những vấn đề cốt lõi nhất của tình hình kinh tế; đồng thời có phân tích, chỉ ra nguyên nhân và đề xuất được các kiến nghị cụ thể. Đơn giản như việc thẩm tra chỉ tiêu tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2010. Với diễn biến tình hình kinh tế năm 2009 và triển vọng phục hồi của kinh tế trong nước cũng như thế giới trong năm 2010, con số GDP khoảng 6,5% mà Chính phủ trình Quốc hội xem xét là hoàn toàn có thể thực hiện được. Thậm chí, có ý kiến đề nghị mức tăng trưởng cao hơn. Tuy nhiên, quan điểm của Ủy ban Kinh tế đưa ra và được nhiều ĐBQH đồng tình là tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2010 có thể cao, thậm chí là nhanh, song chất lượng tăng trưởng mới là vấn đề cần quan tâm nhiều hơn. Như cảnh báo của nhiều ĐBQH tại các Kỳ họp QH gần đây là tăng trưởng của chúng ta vẫn chủ yếu dựa vào vốn. Hơn nữa, trong điều kiện các cân đối vĩ mô tuy ổn định nhưng chưa vững chắc, hiệu quả đầu tư chưa được cải thiện thì không nên quá tập trung vào tăng tốc độ tăng trưởng mà nên chú trọng đến chất lượng tăng trưởng, dành nguồn lực ưu tiên đầu tư cho các mục tiêu xã hội. Và nên tập trung thực hiện ổn định kinh tế vĩ mô. Quan điểm này được trình bày rất rõ trong Báo cáo thẩm tra.
Quan điểm đó nhằm giúp QH, các ĐBQH có thêm căn cứ, thông tin và cơ sở để xem xét, quyết định kế hoạch phát triển KT – XH trong thời gian tới. Tất nhiên, để có được tiếng nói có sức nặng, thuyết phục được Quốc hội và Chính phủ là cả quá trình thu thập và xử lý thông tin trước đó; là sự chuẩn bị công phu, cân nhắc đầy đủ các mặt lợi và mặt hại…
- Đó là quá trình lao động vất vả đằng sau hậu trường, thậm chí là va chạm giữa cơ quan thẩm tra và cơ quan trình để có được những kiến nghị gọn ghẽ, thuyết phục trình QH, thưa Chủ nhiệm?
- Có thể chưa đến mức va chạm, nhưng ý kiến trái chiều giữa cơ quan thẩm tra và cơ quan trình là có. Trong khoa học, ý kiến khác nhau là điều dễ hiểu. Cùng tranh luận, đưa ra quan điểm, lý lẽ của mình để làm sáng tỏ vấn đề. Phải lao động như vậy thì mới tiếp cận được chân lý, tìm được những phương án, giải pháp cụ thể; hay nói cách khác là tìm con đường ngắn nhất để đạt tới mục tiêu phát triển bền vững. Thực tế cho thấy, cuối cùng QH đã lựa chọn được những phương án phát triển phù hợp và sáng suốt.
- Trong quá trình thẩm tra kế hoạch phát triển KT – XH, Chủ nhiệm có nhắc đến chính kiến của Ủy ban thẩm tra và cảnh báo của ĐBQH. Theo Chủ nhiệm, nên ứng xử như thế nào đối với những kiến nghị, cảnh báo này…?
Thực tế, khi đưa ra các kiến nghị, đề xuất, các Ủy ban cũng như các ĐBQH đều trên cơ sở phân tích khá kỹ lưỡng tình hình thực tế, tập hợp các nguồn thông tin từ nhiều đối tượng khác nhau. Do vậy, những ý kiến, kiến nghị đó cần được nghiên cứu, xem xét và tiếp thu, tránh tình trạng lời nói gió bay, hoặc ý kiến, kiến nghị bị trôi đi giữa bộn bề những bức xúc của cuộc sống. Có như thế mới có thể đáp ứng được được đòi hỏi của thực tiễn cuộc sống. Đáng mừng là những quyết định của Quốc hội và chính sách Chính phủ ban hành nhằm cụ thể hóa các quyết định đó ngày càng gắn chặt với nhau, không xa rời thực tiễn và phát huy được hiệu quả.
Và đáng mừng hơn nữa là những quyết định của QH thời gian qua đều dựa trên những căn cứ và cơ sở khoa học cũng như thực tế; đồng thời dự báo được diễn biến của tình hình. Thực tiễn hoạt động của QH trong thời gian qua cho thấy, chúng ta không thể quyết đáp theo ý chí được. Phải có phương pháp làm việc khoa học và biện chứng. Đây là điểm hay và là tiến bộ nổi bật của QH.
- Thuyết phục nhau bằng lý lẽ, cơ sở khoa học và thực tiễn đã góp phần làm nên một QH nền nã, trí tuệ, bản sắc và không kém phần gai góc, thưa Chủ nhiệm?
Tôi tham gia QH Khóa XII là nhiệm kỳ đầu tiên. Qua theo dõi và đồng hành cùng các Kỳ họp của QH, tôi thấy, cách thức xem xét, phân tích để đi đến quyết định của QH có chiều sâu. Sức thuyết phục của QH ở những cơ sở thực tiễn, cơ sở khoa học mà QH đưa ra. QH, UBTVQH luôn đòi hỏi từng cơ quan của QH, từng ĐBQH làm việc với tinh thần nghiêm túc và sâu sắc. QH bây giờ nền nã hơn, nhưng quyết liệt và gai góc. Hiệu quả và chất lượng hoạt động của QH thể hiện ngày càng rõ nét ở sức sống của các đạo luật mà QH thông qua; ở những quyết định ngày càng gắn chặt và đáp ứng yêu cầu của cuộc sống. Sức hấp dẫn, quyến rũ và trí tuệ của QH thể hiện trong những chuyển biến sau các phiên chất vấn, các chuyên đề giám sát tối cao… Và quan trọng hơn cả là ở niềm tin ngày càng cao mà cử tri và nhân dân dành cho QH, các ĐBQH. Đây có lẽ là cái được lớn của QH. Cử tri tin cậy và gửi gắm ở QH là bởi hiệu quả và chất lượng hoạt động thực sự của QH.
- Xin cám ơn Chủ nhiệm!
