Với mục đích là thu thập thêm thông tin, kiểm chứng thông tin để làm rõ các vấn đề quan trọng nhưng có nhiều ý kiến trái ngược giữa các nhóm đối tượng khác nhau khi ban hành chính sách mới hoặc xem xét kết quả thực hiện các chính sách đã ban hành, trong đó cử tri là người chịu tác động trực tiếp của chính sách, để làm rõ nguyên nhân, người chịu trách nhiệm và hướng giải quyết. Như vậy, điều trần có thể áp dụng để HĐND làm rõ việc thực hiện các chính sách đã ban hành, hoặc nhằm thu thập thông tin để chuẩn bị cho việc ban hành chính sách mới. Đặc biệt trong việc ban hành chính sách mới, thông qua phiên điều trần khi đã làm rõ, đầy đủ thông tin thì việc quyết định chính sách của đại biểu HĐND tại các kỳ họp sẽ chính xác hơn, sát thực tiễn hơn và chính sách đi vào cuộc sống nhanh hơn, hiệu quả hơn. Trong khuôn khổ bài viết này tôi chỉ xin đề cập tới việc tổ chức điều trần để phục vụ việc ban hành một chính sách mới của HĐND Hà Tĩnh và đôi điều rút ra sau một năm diễn ra các phiên điều trần.
Trong năm qua tuy thực hiện chưa được nhiều, và hoạt động điều trần chưa tổ chức thường xuyên, nhưng bây giờ nhìn lại kết quả của phiên điều trần đầu tiên của HĐND tỉnh về việc thành lập trường PTTH Cù Huy Cận chúng ta thấy hiệu quả của nó đã có tác động lớn tới nhiều khía cạnh:
Thứ nhất, phiên điều trần đã mang lại sự thống nhất cao trong HĐND khi ban hành chính sách thành lập thêm trường PTTH Cù Huy Cận tại huyện Vũ Quang, vì trước đó vào năm 2008 UBND huyện Vũ Quang có tờ trình xin thành lập thêm trường PTTH mang tên Cù Huy Cận, gửi UBND tỉnh và UBND tỉnh đã có văn bản đồng ý về mặt chủ trương cho chuẩn bị đề án trình HĐND tỉnh vào thời gian thích hợp. Đến kỳ họp thứ 15 HĐND tỉnh khóa XV, UBND tỉnh có tờ trình gửi HĐND tỉnh, trong quá trình thẩm tra đề án và tờ trình của UBND tỉnh, Ban Văn hóa - Xã hội HĐND tỉnh thấy còn có nhiều ý kiến khác nhau, giữa các ngành, các địa phương, các trường PTTH trong khu vực, ngay cả trong lãnh đạo cũng chưa có sự đồng thuận, nên HĐND dừng lại chưa ban hành Nghị quyết. Trước kỳ họp thứ 16, Thường trực HĐND tỉnh quyết định tổ chức điều trần để làm rõ vấn đề, thu thập thêm thông tin, làm cơ sở cho HĐND xem xét quyết định. Tại phiên điều trần đã mời lãnh đạo UBND huyện Vũ Quang, UBND huyện Đức Thọ, Hiệu trưởng các trường PTTH Đức Thọ, PTTH Vũ Quang, 5 phụ huynh học sinh có con đang học tại trường PTTH Đức Thọ và trường THCS Bồng Lĩnh, lãnh đạo các Sở: Giáo dục đào tạo, Nội vụ, Xây dựng, Tài chính, Kế hoạch - Đầu tư trình bày ý kiến quan điểm của mình xung quanh vấn đề thành lập trường. Sau khi phiên điều trần kết thúc, biên bản cuộc điều trần được gửi tới các cơ quan chức năng, các vị đại biểu HĐND và nhận được sự đồng tình cao của các đại biểu HĐND tỉnh nên đến kỳ họp thứ 16, 100% đại biểu HĐND tỉnh đã biểu quyết nhất trí thông qua Nghị quyết thành lập trường PTTH Cù Huy Cận.
Thứ hai, tuy còn một số ý kiến nhỏ khác nhau nhưng nhìn chung đã tạo được sự đồng thuận giữa các địa phương chịu sự tác động của việc thành lập trường, giải quyết được những băn khoăn như tính pháp lý của việc thành lập thêm trường trong giai đoạn hiện nay, quy hoạch mạng lưới trường lớp như thế nào cho phù hợp với cự ly giữa các trường và địa bàn tuyển sinh của 2 trường và 2 huyện. Kế hoạch phát triển về số lượng học sinh trong tương lai, vấn đề chất lượng tuyển sinh và chất lượng đào tạo của cả 2 trường PTTH Đức Thọ và PTTH Cù Huy Cận v. v. nhất là những cử tri là phụ huynh có con em đang học tại trường PTTH Đức Thọ, sắp tới sẽ học ở trường mới cùng nhất trí và sẵn sàng chia sẽ những khó khăn của trường cũng như chính quyền trong giai đoạn đầu trường mới thành lập, để con em mình được học tập thuận lợi hơn.
Thứ ba, nhờ tạo được sự đồng thuận giữa các cấp các ngành, hợp với nguyện vọng cử tri nên nghị quyết nhanh chóng đi vào cuộc sống, sau khi HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết thành lập trường, UBND tỉnh ra quyết định thể chế Nghị quyết HĐND tỉnh, đến nay huyện Vũ Quang đang tiến hành xây dựng cơ sở vật chất trường lớp, chuẩn bị mọi điều kiện, để nhà trường sẽ bắt đầu tuyển sinh ngay từ đầu năm học 2010-2011. Nếu so với các trường thành lập mới trong tỉnh thì trường PTTH Cù Huy Cận là trường được tổ chức triển khai thực hiện Nghị quyết nhanh nhất và có hiệu quả cao.
Như vậy bằng việc tổ chức điều trần làm đã tạo sự đồng thuận nhất trí giữa các cấp các ngành, giữa HĐND với cử tri, một chính sách mới được ban hành và đi vào cuộc sống, góp phần vào việc phát triển kinh tế xã hội của tỉnh nhà, người dân trong vùng hết sức phấn khởi vì việc học tập của con em họ thuận lợi hơn, đây là kết quả lớn nhất, hiệu quả nhất mà phiên điều trần mang lại. Nhưng, nhìn lại từ đầu chúng ta thấy ngoài sự thành công của nó còn ở nhiều khía cạnh khác quan trọng hơn, đó là:
Nhận thức về hoạt động điều trần trong HĐND, các cấp các ngành và người dân được nâng lên. Ban đầu khi nêu ra việc tổ chức điều trần, do chưa tổ chức bao giờ nên trong suy nghĩ của nhiều người còn e ngại, cho rằng dùng từ điều trần còn mang tính nặng nề, số người ủng hộ chưa nhiều, chính vì vậy có nơi đã dùng cụm từ “họp các bên liên quan”. Thường trực HĐND tỉnh sau khi bàn bạc đã thống nhất chủ trương cứ tiến hành thí điểm và giữ nguyên tên gọi là điều trần, vì nếu “họp các bên liên quan” thì chung quá, kết quả thực hiện nếu thành công sẽ tiếp tục, nếu chưa tốt thì rút kinh nghiệm để điều chỉnh cho phù hợp. Đến nay Hà Tĩnh đã thực hiện một số phiên điều trần và hoạt động điều trần đã không còn e ngại như trước đây cả trong HĐND cũng như các cơ quan, cá nhân được mời đến làm nhân chứng hoặc tham dự phiên điều trần.
Thông qua hoạt động điều trần thì HĐND đã thực hiện tốt chức năng đại diện của mình, là cầu nối giữa chính quyền và cử tri, từ đó các vấn đề về lợi ích và nghĩa vụ được rõ hơn, và mối liên hệ giữa đại biểu HĐND với cử tri tốt hơn.
Hoạt động điều trần đã góp phần làm cho hoạt động của HĐND đa dạng, phong phú hơn.
Đội ngũ cán bộ văn phòng thông qua các đợt tập huấn và công tác chuẩn bị, phục vụ hoạt động điều trần trình độ nghiệp vụ cũng từng bước được nâng lên. Đây là đội ngũ có tính ổn định hơn đại biểu HĐND, là cơ sở để hoạt động này được tiếp nối và làm tốt hơn ở nhiệm kỳ sau.
Tóm lại, nếu có sự nhận thức đúng về điều trần trong Thường trực và các ban HĐND, cũng như trong các cấp, các ngành xem đây là hoạt động chuyên môn bình thường của cơ quan dân cử nói chung và HĐND tỉnh nói riêng; với mục đích thu thập thông tin, tạo sự đồng thuận giữa các nhóm đối tượng khác nhau, hoặc làm rõ trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức trong thực hiện chức trách của mình, từ đó phục vụ cho việc ban hành chính sách mới, hoặc sửa đổi bổ sung chính sách đã ban hành, hoặc thúc đẩy việc thực hiện chính sách tốt hơn; cơ quan tham mưu, phục vụ năng động, nhiệt tình, tham mưu chọn đúng vấn đề, thu thập đủ thông tin, cũng như chuẩn bị tốt mọi điều kiện như cơ sở vật chất, phương tiện thiết bị, kinh phí thì hoạt động điều trần sẽ mang lại những kết quả tốt cho mối quan hệ giữa đại biểu HĐND với cử tri và lợi ích toàn xã hội.
|
Điều trần: trình bày chính thức trước cơ quan đại diện nhà nước để giải thích, biện bạch v.v... về vấn đề nào đó mà mình chịu trách nhiệm.
Từ điển Tiếng Việt (năm 2006)
_____________________________________________
“Đây là cuộc họp các bên liên quan do Ủy ban của Quốc hội lên kế hoạch và chủ trì, sau khi đã tiến hành các công cụ tham vấn và đã thu thập một số thông tin từ công chúng, thấy cần thiết tổ chức điều trần, nhằm thu thập thông tin, bằng chứng từ các đối tượng, chủ thể liên quan về một vấn đề cụ thể trong hoạt động lập pháp, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước”.
Nguyễn Sĩ Dũng- Điều trần của các Ủy ban của Quốc hội |
